Πρόγνωση Kαιρού

Η περίοδος των καταιγίδων αρχινά...

Δημοσιεύθηκε: Τρίτη 19 Μαΐου, 2026 03:23 σε Πρόγνωση Καιρού

Η περίοδος των καταιγίδων αρχινά...

Η έλευση ατμοσφαιρικής διαταραχής από τα δυτικά και η επακόλουθη επικράτηση δυνητικά ασταθών αερίων μαζών θα σηματοδοτήσει την είσοδο της χώρας μας από σήμερα (Τρίτη, 19/5) σε μία περίοδο αξιόλογης ατμοσφαιρικής αστάθειας η οποία φαίνεται να έχει μεγάλη διάρκεια και μάλλον να συνεχίζεται μέχρι και το τέλος του μήνα!



🟇Κύρια χαρακτηριστικά της πρώτης αξιόλογης περιόδου "θερμικής αστάθειας" θα είναι η ανάπτυξη νεφώσεων και η εκδήλωση όμβρων και καταιγίδων κατά την διάρκεια των μεσημεριανών και απογευματινών ωρών της ημέρας.
🟇Τα πιο αξιόλογα φαινόμενα κατά κανόνα θα εκδηλώνονται σε ηπειρωτικά τμήματα της χώρας και ιδιαίτερα σε περιοχές που πρόσκεινται σε βουνά εν αντιθέσει με την νησιωτική χώρα και τις παράκτιες περιοχές που σε γενικές γραμμές επηρεάζονται λιγότερο.

Φαινόμενα θερμικής αστάθειας ⮚ Περιορισμένης έκτασης και διάρκειας αλλά μεγάλης έντασης

Οι βροχές/καταιγίδες που εκδηλώνονται στα πλαίσια της θερμικής αστάθειας έχουν πολύ τοπικό χαρακτήρα και μεγάλη ανομοιογένεια στον χώρο (πχ σε ένα προάστιο της Αθήνας μπορεί να "ρίχνει καρέκλες" και σε κάποιο άλλο να έχει ηλιοφάνεια!). Στις περιοχές που βρίσκονται "στο επίκεντρο" τα φαινόμενα μπορεί να έχουν πολύ μεγάλη ένταση και να συνοδεύονται από ηλεκτρική δραστηριότητα, χαλαζοπτώσεις και ριπαίους ανέμους. Η διάρκεια ωστόσο των έντονων φαινομένων είναι συνήθως πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτή που παρατηρείται σε οργανωμένες διαταραχές.

Γενικά χαρακτηριστικά της επικείμενης περιόδου αστάθειας 

Παρ' ότι η περίοδος αστάθειας θα είναι πολυήμερη η κατανομή των φαινομένων θα διαφέρει σημαντικά από μέρα σε μέρα. Για παράδειγμα αύριο τα πιο αξιόλογα φαινόμενα θα σημειωθούν στα ηπειρωτικά τμήματα της Ηπείρου, της Μακεδονίας, της Θεσσαλίας, της Στερεάς Ελλάδας με έμφαση στις προσκείμενες σε βουνά περιοχές, την Τετάρτη (20/5) τα φαινόμενα θα είναι λιγότερα και θα εστιάζονται περισσότερο σε περιοχές της Πελοποννήσου και της Θράκης, την Πέμπτη (21/5) θα επηρεαστούν περισσότερο οι ορεινές και προσκείμενες σε βουνά περιοχές της χώρας και από την Παρασκευή (22/5) αναμένεται σημαντική έξαρση της αστάθειας η οποία φαίνεται να διατηρείται και το Σαββατοκύριακο, με όμβρους και καταιγίδες να εκδηλώνονται σε μεγάλο μέρος της χώρας και με τα φαινόμενα να έχουν τοπικά έντονο χαρακτήρα.

Πως θα επηρεαστεί η Αττική

Στην Αττική, η επικράτηση ασταθών ατμοσφαιρικών συνθηκών θα καταστήσει τον καιρό αρκετά ευμετάβλητό. Ενώ λοιπόν τα πρωινά σε γενικές γραμμές να ξεκινούν με ηλιοφάνεια και καθαρό ουρανό, κατά την διάρκεια της ημέρας θα αναπτύσσονται νεφώσεις που σε αρκετές περιπτώσεις θα προκαλούν βροχές και καταιγίδες κατά βάση τοπικού χαρακτήρα και περιορισμένης διάρκειας οι οποίες όμως ενδεχομένως να έχουν αξιόλογη ένταση! Κατά κανόνα οι περιοχές που επηρεάζονται "πιο εύκολα" είναι οι προσκείμενες στην Πάρνηθα, την Πεντέλη, τον Υμηττό και οι περιοχές της δυτικής Αττικής αλλά από μέρα σε μέρα μπορεί να υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με την διεύθυνση των ανέμων καθ' ύψος και άλλα κρίσιμα χαρακτηριστικά της ατμόσφαιρας.
➢ Την Τρίτη (19/5) η πιθανότητα βροχών/καταιγίδων εστιάζεται αρχικά στην δυτική και βόρεια Αττική. Το απόγευμα και το βράδυ είναι πιθανό να υπάρξει μία πιο γενικευμένη έξαρση με βροχές και καταιγίδες σε διάφορες περιοχές του νομού.
➢ Την Τετάρτη (20/5) και την Πέμπτη (21/5) η αστάθεια περιορίζεται και η πιθανότητα αξιόλογων βροχών/καταιγίδων είναι μικρή (τα διαστήματα ηλιοφάνειας θα είναι μεγάλα) ενώ από την Παρασκευή (22/5) και το Σαββατοκύριακο, καταιγίδες πιθανότατα θα εκδηλωθούν σε πολλές περιοχές και μάλιστα η πιθανότητα τα φαινόμενα να είναι τοπικά έντονα φαίνεται να είναι μεγαλύτερη.

Η "εποχή των καταιγίδων" στην χώρα μας

Αξίζει εδώ να σημειωθεί πως ο Μάιος, ιδιαίτερα κατά τις τελευταίες του εβδομάδες και ο Ιούνιος κατά τις πρώτες εβδομάδες του χαρακτηρίζονται συχνά από εξάρσεις της θερμικής αστάθειας και περιόδους καταιγίδων σε βαθμό που θα χαρακτήριζα την περίοδο αυτή και ως "προ-θερινή περίοδο Καταιγίδων" (Thunderstorms Seazon).
🟇Αυτό συμβαίνει επειδή την περίοδο αυτή, οδεύοντας προς το θερινό ηλιοστάσιο, η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας και η διάρκεια της ημέρας μεγιστοποιούνται με αποτέλεσμα τα εδάφη να θερμαίνονται εντονότερα ενώ συχνά ψυχρότερος αέρας στην μέση και ανώτερη τροπόσφαιρα προερχόμενος από μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη, επικρατεί ή/και "λιμνάζει" πάνω από την χώρα μας. Η επικράτηση ψυχρότερου αέρα πάνω τα θερμά ελλαδικά εδάφη έχει σαν αποτέλεσμα να δημιουργούνται έντονες ανοδικές κινήσεις (επειδή ο θερμός αέρας είναι πιο "ελαφρύς" και "ανέρχεται" σε μεγαλύτερα ύψη όταν περιβάλλεται από ψυχρότερο αέρα, κατά παρόμοιο τρόπο που ένα μπαλόνι ηλίου ανεβαίνει γρήγορα προς τα πάνω εάν αφεθεί ελεύθερο!) οι οποίες επιταχύνονται στην ελεύθερη ατμόσφαιρα και έχουν σαν αποτέλεσμα την συμπύκνωση της υγρασίας και την δημιουργία νεφώσεων έντονης κατακόρυφης ανάπτυξης που προκαλούν όμβρους και καταιγίδες (αυτό που συμβαίνει είναι πως ο ανερχόμενος αέρας επειδή αποσυμπιέζεται "ψύχεται" με αποτέλεσμα να μην μπορεί να συγκρατήσει όλους του υδρατμούς που περιείχε ως αέριο σε υψηλότερες θερμοκρασίες με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σταγονίδια τα οποία και αποτελούν τα σύννεφα. Παρά το γεγονός ότι ο ανερχόμενος αέρας ψύχεται παραμένει θερμότερος από το περιβάλλον του όταν επικρατούν ψυχρότερες αέριες μάζες στην ελεύθερη ατμόσφαιρα με αποτέλεσμα η ανοδική κίνηση να συνεχίζεται. Επιπλέον όταν αρχίζει η συμπύκνωση των υδρατμών και η δημιουργία νεφών, απελευθερώνεται "λανθάνουσα θερμότητα" που θερμαίνει περισσότερο τον ανερχόμενο αέρα σε σχέση με το περιβάλλον του επιταχύνοντας την ανοδική κίνηση και πυροδοτώντας μία εκρηκτική διαδικασία ανάπτυξης "σωρειτόμορφων" νεφών (πυκνά νέφη με σκούρα βάση και πολύ έντονο περίγραμμα και τα οποία συχνά μοιάζουν με "βαμβάκι" ή "κουνουπίδι") τα οποία μπορούν να προκαλέσουν τοπικούς όμβρους ή να εξελιχθούν σε "σωρειτομελανίες", όπως το σύννεφο της φωτογραφίας, τα οποία είναι και αυτά που προκαλούν καταιγίδες.
➢ Οι εξάρσεις της αστάθειας ωστόσο διαφέρουν σημαντικά από έτος σε έτος και η "περίοδος των καταιγίδων" δεν κάνει την εμφάνισή της κάθε χρόνο. Έχουν υπάρξει στο παρελθόν περίοδοι στο τέλος της Άνοιξης και στις αρχές του Καλοκαιριού που χαρακτηρίστηκαν από σχεδόν καθημερινή ανάπτυξη καταιγίδων που σε αρκετές περιπτώσεις είχαν προκαλέσει και καταστροφές αλλά και περίοδοι με πολύ λίγες περιπτώσεις καταιγίδων εστιαζόμενων σε ορεινά τμήματα και μόνο.
➢ Συνήθως, η αστάθεια περιορίζεται σημαντικά κατά το τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου με την άνοδο του υποτροπικού αεροχειμμάρου βορειότερα στην χώρα μας που συνδυαστικά προκαλεί την επικράτηση ευσταθέστερων και θερμότερων αερίων μαζών και πυροδοτεί και την έναρξη του Μελτεμιού το οποίο αποτελεί τον πλέον ανασταλτικό παράγοντα για την εκδήλωση καταιγίδων κυρίως στην ανατολική και νότια Ελλάδα και το Αιγαίο.
➢ Tο τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου είναι αυτό που συνήθως εισάγει την χώρα μας στο "βαθύ Καλοκαίρι" με την θερμοκρασία να σταθεροποιείται σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, τα έντονα κύματα ζέστης/καύσωνες να εμφανίζονται με μεγάλη συχνότητα και τα Μελτέμια να μπαίνουν στην "ημερήσια διάταξη".
🟇Η παρατήρηση αυτή ωστόσο δεν αποτελεί "κανόνα" καθώς αρκετά συχνά (κυρίως τα τελευταία χρόνια) το "βαθύ Καλοκαίρι" επικρατεί νωρίτερα μέσα στον Ιούνιο ή και από τα τέλη Μαΐου αλλά επίσης σε άλλες περιπτώσεις σημαντικές περίοδοι αστάθειας και καταιγίδων μπορεί να κάνουν την εμφάνισή τους και μέσα "στην καρδιά" του Καλοκαιριού (χαρακτηριστικό παράδειγμα το Καλοκαίρι του 2002).




Γεώργιος Παπακωστόπουλος
Ωκεανογράφος - Μετεωρολόγος